Το παράδειγμα της Βαλένθια και τα μαθήματα για τις ελληνικές πόλεις
Η εμπειρία της Βαλένθια δείχνει με σαφήνεια ότι ο ψηφιακός μετασχηματισμός των πόλεων δεν είναι πρωτίστως ζήτημα τεχνολογίας αλλά ζήτημα στρατηγικής, διακυβέρνησης και οικοσυστήματος. Μέσα από το València Innovation Capital, η πόλη έχει υιοθετήσει μια συστηματική προσέγγιση GovTech (Τεχνολογία Δημόσιας Διακυβέρνησης), μετατρέποντας πραγματικές ανάγκες της δημοτικής διοίκησης σε ανοιχτές προκλήσεις και πιλοτικές λύσεις. Σε αυτό το πλαίσιο, η υιοθέτηση λύσεων ανοιχτού λογισμικού και ανοιχτού υλισμικού λειτουργεί ως βασικός καταλύτης για τη δημιουργία τοπικής τεχνογνωσίας, τη στήριξη των μικρομεσαίων επιχειρήσεων και τη βιώσιμη τοπική ανάπτυξη.
Από τις ανάγκες των υπηρεσιών στη δημιουργία τοπικού οικοσυστήματος
Η προσέγγιση της Βαλένθια ξεκινά από τη στενή συνεργασία με τις δημοτικές υπηρεσίες, ώστε τα προβλήματα να ορίζονται με σαφήνεια και να μεταφράζονται σε επιλύσιμες προκλήσεις. Η τεχνολογία αντιμετωπίζεται ως μέσο και όχι ως αυτοσκοπός, με έμφαση στη δημόσια αξία, τη συμπερίληψη και την ποιότητα ζωής. Αυτό το μοντέλο είναι ιδιαίτερα συμβατό με λύσεις ανοιχτού λογισμικού και ανοιχτού υλισμικού, καθώς επιτρέπει την προσαρμογή, τη διαφάνεια και τη συλλογική βελτίωση των εργαλείων που χρησιμοποιεί ο δήμος.
Μέσα από ανοιχτές προσκλήσεις και διαγωνισμούς σχεδίασης, startups, μικρομεσαίες επιχειρήσεις, ερευνητικά κέντρα και πανεπιστήμια καλούνται να αναπτύξουν πιλοτικές εφαρμογές σε πραγματικές συνθήκες. Όταν αυτές οι λύσεις βασίζονται σε ανοιχτές τεχνολογίες, η γνώση που παράγεται δεν εγκλωβίζεται σε έναν προμηθευτή αλλά παραμένει στο τοπικό οικοσύστημα, ενισχύοντας τη συλλογική ικανότητα της πόλης.
Ανοιχτό λογισμικό ως εργαλείο τοπικής ανάπτυξης
Η χρήση ανοιχτού λογισμικού από την τοπική αυτοδιοίκηση μειώνει το κόστος προμηθειών και αποφεύγει την εξάρτηση από κλειστά οικοσυστήματα. Ταυτόχρονα, δημιουργεί ζήτηση για τοπικές υπηρεσίες υποστήριξης, παραμετροποίησης και εξέλιξης λογισμικού. Μικρές εταιρείες και ομάδες ανάπτυξης μπορούν να συμμετέχουν ισότιμα, χωρίς υψηλά εμπόδια εισόδου, προσφέροντας εξειδικευμένες λύσεις προσαρμοσμένες στις ανάγκες της πόλης.
Στη Βαλένθια, πιλοτικά έργα όπως έξυπνες εφαρμογές διαχείρισης στάθμευσης για άτομα με μειωμένη κινητικότητα ή εργαλεία υποστήριξης εσωτερικών διαδικασιών πληροφορικής δείχνουν πώς η ανοιχτή τεχνολογία μπορεί να ενσωματωθεί σε κρίσιμες δημοτικές λειτουργίες. Η επαναχρησιμοποίηση κώδικα και η διαμοίραση εμπειρίας επιτρέπουν τη γρήγορη κλιμάκωση επιτυχημένων λύσεων και τη μεταφορά τους σε άλλους δήμους.
Ανοιχτό υλισμικό και έξυπνες πόλεις με τοπικό αποτύπωμα
Αντίστοιχα, το ανοιχτό υλισμικό διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στις έξυπνες πόλεις. Αισθητήρες, συσκευές IoT και υποδομές βασισμένες σε ανοιχτά πρότυπα μπορούν να σχεδιαστούν, να συναρμολογηθούν και να συντηρηθούν τοπικά. Αυτό ενισχύει τη δημιουργία τεχνικών δεξιοτήτων, την τοπική παραγωγή και τη συνεργασία με εκπαιδευτικά ιδρύματα. Οι δήμοι αποκτούν μεγαλύτερο έλεγχο στις υποδομές τους και μπορούν να προσαρμόζουν τα συστήματα στις πραγματικές ανάγκες των πολιτών.
Ο ρόλος των πιλοτικών έργων και της καινοτόμου προμήθειας
Κρίσιμο στοιχείο του μοντέλου της Βαλένθια είναι η καινοτόμος προμήθεια, με σαφές χρονοδιάγραμμα από την ιδέα έως την αξιολόγηση του πιλοτικού έργου. Η χρηματοδότηση μικρών αλλά ουσιαστικών πιλότων δίνει χώρο για πειραματισμό, χωρίς να δεσμεύει τον δήμο σε μακροχρόνιες συμβάσεις. Όταν τα αποτελέσματα είναι θετικά, οι λύσεις μπορούν να υιοθετηθούν ευρύτερα, με όρους που διασφαλίζουν τη διαλειτουργικότητα και την ανοιχτότητα.
Μαθήματα για την ελληνική τοπική αυτοδιοίκηση
Για τους ελληνικούς δήμους, το παράδειγμα αυτό προσφέρει ένα ρεαλιστικό πλαίσιο δράσης. Η συστηματική υιοθέτηση ανοιχτού λογισμικού και ανοιχτού υλισμικού, σε συνδυασμό με δομημένες διαδικασίες GovTech, μπορεί να μετατρέψει την τοπική αυτοδιοίκηση σε μοχλό ανάπτυξης. Δημιουργεί τοπική τεχνογνωσία, συγκρατεί τα δημόσια δεδομένα και τη γνώση στον δημόσιο χώρο και ενισχύει ένα βιώσιμο οικοσύστημα καινοτομίας με κοινωνικό και οικονομικό όφελος.
Η Βαλένθια δείχνει ότι οι πόλεις μπορούν να χτίσουν τη δική τους ψηφιακή ικανότητα, όχι αντιγράφοντας έτοιμες λύσεις, αλλά επενδύοντας σε ανοιχτές τεχνολογίες, ανθρώπους και συνεργασίες. Αυτό είναι το ουσιαστικό νόημα της έξυπνης πόλης με τοπικό πρόσημο.
—