Η Βαρκελώνη έγινε η πρώτη πόλη παγκοσμίως που υιοθετεί επίσημα τις Αρχές Ανοιχτού Λογισμικού των Ηνωμένων Εθνών (Open Source Principles του ΟΗΕ). Η απόφαση αυτή επικυρώθηκε τον Νοέμβριο του 2025, στο πλαίσιο της Barcelona Open Tech Week, και σηματοδοτεί μια στρατηγική επιλογή της πόλης να ενισχύσει τον δημοκρατικό έλεγχο της τεχνολογίας και να μειώσει την εξάρτησή της από μεγάλες πολυεθνικές τεχνολογικές εταιρείες.
Η πρωτοβουλία αυτή δεν αποτελεί μεμονωμένη ενέργεια, αλλά έρχεται να ενισχύσει τη μακρόχρονη δέσμευση της Βαρκελώνης στις ανοιχτές τεχνολογίες, ανοίγοντας τον δρόμο για μια νέα εποχή συμμετοχικής διακυβέρνησης και ψηφιακής συνεργασίας.
Ψηφιακή κυριαρχία και συμμετοχή των πολιτών
Η απόφαση για την υιοθέτηση των αρχών του ΟΗΕ ξεκίνησε μετά τη συμμετοχή της πόλης στην UN Open Source Week τον Ιούνιο του 2025 και βασίζεται στην επιτυχημένη χρήση ανοιχτών πλατφορμών όπως το Decidim, που ενισχύει τη συμμετοχή των πολιτών στη λήψη αποφάσεων, και το Sentilo, το οποίο επιτρέπει την ανταλλαγή δεδομένων αισθητήρων μεταξύ έξυπνων πόλεων.
Όπως δήλωσε ο Arnau Monterde Mateo, Διευθυντής Συμμετοχής και Καινοτομίας για τη Δημοκρατία στο Δημοτικό Συμβούλιο της Βαρκελώνης, ο στόχος είναι ξεκάθαρος:
«Θέλουμε η Βαρκελώνη να γίνει πρωταγωνιστής ενός νέου οράματος τεχνολογίας που βρίσκεται στα χέρια των πολιτών. Ένα συνεργατικό μοντέλο όπου οι πόλεις ελέγχουν τα δικά τους δεδομένα και τις υποδομές τους.»
Ήδη, όλες οι δημοτικές ιστοσελίδες της πόλης λειτουργούν με το ανοιχτού κώδικα σύστημα διαχείρισης περιεχομένου Drupal, ενώ παράλληλα η Βαρκελώνη συνεργάζεται με το Barcelona Supercomputing Centre για την ανάπτυξη στρατηγικής τεχνητής νοημοσύνης και δεδομένων βασισμένης σε ανοιχτές τεχνολογίες.
Από τη δέσμευση στην πράξη
Η υιοθέτηση των αρχών συνοδεύεται από συγκεκριμένες δράσεις. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνεται η δημιουργία μιας Συμφωνίας Πολιτών για τις Δημοκρατικές Τεχνολογίες και τα Ψηφιακά Δικαιώματα, ενός ανοιχτού φόρουμ στο οποίο θα συμμετέχουν οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών, πανεπιστήμια, ερευνητικά κέντρα και εκπρόσωποι του ιδιωτικού τομέα.
Παράλληλα, ο δήμος εξετάζει τη δημιουργία ενός Γραφείου Προγράμματος Ανοιχτού Λογισμικού (OSPO), στα πρότυπα πόλεων όπως το Παρίσι και το Μόναχο. Το γραφείο αυτό θα έχει ως αποστολή την προώθηση λύσεων ανοιχτού κώδικα στις δημόσιες υπηρεσίες και τη δημιουργία αποθετηρίου λογισμικού για δημόσια χρήση.
Επιπλέον, εξετάζεται η σύσταση ειδικού ταμείου για τη χρηματοδότηση έργων ανοιχτού λογισμικού σε δημοτικό επίπεδο, με στόχο τη στήριξη καινοτόμων ψηφιακών πρωτοβουλιών.
Προκλήσεις και ευκαιρίες
Η μετάβαση στο ανοιχτό λογισμικό δεν είναι χωρίς προκλήσεις. Σύμφωνα με τον Monterde Mateo, απαιτείται σημαντική πολιτισμική αλλαγή, ιδιαίτερα σε ό,τι αφορά τα μοντέλα αδειοδότησης και τους προμηθευτές ψηφιακών λύσεων. Για τον λόγο αυτό, ο Δήμος της Βαρκελώνης σκοπεύει να δημιουργήσει ένα νέο νομικό πλαίσιο που θα επιτρέπει και θα ενθαρρύνει τις δημόσιες επενδύσεις σε ανοιχτές τεχνολογίες.
Ο απώτερος στόχος είναι η αποφυγή του λεγόμενου vendor lock-in και η δημιουργία ενός βιώσιμου οικοσυστήματος που θα υπηρετεί το δημόσιο συμφέρον.
Ένα παράδειγμα για άλλες πόλεις
Ως η πρώτη πόλη παγκοσμίως που υιοθετεί τις Αρχές Ανοιχτού Λογισμικού του ΟΗΕ, η Βαρκελώνη φιλοδοξεί να αποτελέσει πρότυπο για άλλες πόλεις και κυβερνήσεις. Μέσα από τον ρόλο της στον Συνασπισμό Πόλεων για τα Ψηφιακά Δικαιώματα, επιδιώκει να επεκτείνει αυτή τη φιλοσοφία σε διεθνές επίπεδο.
Όπως χαρακτηριστικά σημειώνει ο Monterde Mateo:
«Χωρίς δημοκρατικό έλεγχο, το ψηφιακό μας μέλλον είναι αβέβαιο. Το ανοιχτό λογισμικό είναι το εργαλείο με το οποίο οι πόλεις ενδυναμώνουν τους ανθρώπους και μετασχηματίζουν το τεχνολογικό οικοσύστημα προς όφελος του κοινού καλού.»
Πηγή άρθρου: https://interoperable-europe.ec.europa.eu